Als men 't Roermonds systeem bekijkt, merkt men op, dat het een rijk systeem is in de kontext van de Nederlands dialecten. Omdat het deel uitmaakt van een diasysteem blijkt het natuurlijk, dat de Roermondse dialectspreker vloeiend met een Nederrhijnse dialectspreker kan communiceren. Lexikaal is er een groote overeenstemming, er wordt verder ook tussen stoot­ en sleeptoon onderscheiden en zelfs de kwantiteitsverschillen bij de geslotene klinkers komen voor. Van de kant van de medeklinkers is 't Roermonds zuiver Nederduits. In buiging, vervoeging en afleiding steekt het af bij het Nederlands en is meer nederrijnisch. Door de rijkdom van klanken heeft 't een hoogduitse kleur. De plaats in het kader van de vokaalsystemen verduidelijkt de kaart.

   Opvallend is het verschil met het ABN. In het Roermonds bestaat bijvoorbeeld de /0/, die een bepaald gat intvult welke in het ABN voorkomt en waarvan Goossens zegt: "Was die zweite Lücke betrifft, so gibtes bei einer allmählich verschwindenden Minderheit von Sprechern,vor allem im Osten des Sprachgebiets, eine Opposition zwischeneinem Vokal, der diese Stelle einnimmt, und /0/. vgl. /dol/'dol'(= außer sich) ungleich /dOl/ (= Ruderpflock).

3Dit voorbeeld duikt ook bij Kats op. 

In zijn onderzoek gaat Simons uit van het Gotisch systeem van vijfkorte en vijf lange vokalen, wat korrespondeert met het vergelijkbare Westgermaans systeem. Zo kan makkelijk de brugworden geslaan naar de Nederrhijnse tongvallen. Problematisch in dit onderzoek is de phonetische manier van schrijven, die zelfs niet met het onderzoek van Kats korrespondeert. Kats probeert in zijn monografie over "Het phonologisch en morphonologisch systeem van het Roermondsch dialect" uit  het jaar 1939 de Roermondse vokaalphonemen met hulp van minimale paren te identificeren. Daaran toegevoegd zijn alleen maar schaarse aantekeningen over manier en plaats van articulatie en phonetische voorbeelden uit andere talen die ook in de distributieschets in aanmerking zijn gekomen. De tweede gaat is ook gesloten. Over dit ingewikkeld probleem zegt Kats dat hij geen parallel-listjes kan vinden , die voldoende bewijskracht hebben.Voor /l/,/r/; /p/,/s/,/f/ en de nasalen mag zich volgens hem de gedachte opdringen dat /0/ en /0/ respektievelijk /oe/ en /Y/ phonetische variaties kunnen zijn. Daartegen spreken twee argumenten want in "umgelautete" vorm alleen bij een uitzondering voor /0/ de /Y/ optreed en woorden met /0/ hebben nooit /oe/. Ook bij de vervoeging van de werkwoorden gebeurt nooit een verwarring. De /oe/ zit onwrikbaar vast aan /0/ en /Y/ aan /0/. Een andere kwestie is of deze twee phonemen /0/ und /0/ respektivelijk /oe/ en /Y/ in het hedendaagse Roermonds nog worden onderscheiden, evenals de /É/ en de /æ/.

Een ondersteunend aspekt daarvoor is, dat in dit geval de toestandaan de andere kant van de grens dezelfde is. Alhoewel de /É/ schaars is laten zich ook in dit verband zulke voorbeelden vinden.Maar de situatie is natuurlijk heel veranderd. De aantal van de dialectsprekers is naar de wereldoorlog steeds minder geworden en door invloed van de levensomstandigheden zoals hogere eisen in de beroepswereld en de invloed van de televisie oefenden de standardtalen een grote druk op de dialecten uit. Tevens zijn er heden heel weinig mensen die hun dialect zuiver kunnen praten wat bijvoorbeeld de buiging van werkwoorden betreft. Hier grijpt dus ook een sociolinguistische aspect. De twee "e" zullen als ze überhaupt nog bestaan samenvallen.